صدای غیرعادی هنگام دور زدن یکی از نشانه‌هایی است که نباید نادیده گرفته شود، به‌خصوص اگر این صدا به شکل تق‌تق، کلیک یا ضربه‌های متوالی از قسمت چرخ‌های جلو شنیده شود. یکی از رایج‌ترین دلایل این مشکل، خرابی پلوس یا مفصل CV است. پلوس وظیفه انتقال نیروی موتور و گیربکس به چرخ‌ها را بر عهده دارد و در خودروهای دیفرانسیل جلو، نقش مهمی در حرکت و چرخش چرخ‌ها ایفا می‌کند.
در بسیاری از موارد، خرابی پلوس ابتدا با یک صدای خفیف هنگام دور زدن آغاز می‌شود و در صورت ادامه استفاده از خودرو، ممکن است لرزش، تقه هنگام شتاب‌گیری یا حتی از دست رفتن انتقال نیرو به چرخ ایجاد شود. پارگی گردگیر پلوس نیز از عوامل مهم خرابی مفصل CV است؛ زیرا با خروج گریس و ورود گردوغبار و آلودگی، سایش قطعات داخلی افزایش پیدا می‌کند.
در این مقاله، علت صدای اضافی هنگام دور زدن، علائم خرابی پلوس، تفاوت خرابی پلوس داخلی و خارجی، روش تشخیص و زمان مراجعه به تعمیرکار را بررسی می‌کنیم.
پلوس خودرو چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
پلوس یکی از اجزای سیستم انتقال قدرت خودرو است که نیرو را از گیربکس یا دیفرانسیل به چرخ‌ها منتقل می‌کند. در خودروهایی که چرخ‌های جلو محرک هستند، پلوس‌ها علاوه بر انتقال نیرو، باید امکان تغییر زاویه چرخ‌ها هنگام فرمان دادن را نیز فراهم کنند.
به همین دلیل، در دو طرف پلوس از مفصل‌های مخصوصی استفاده می‌شود که به آن‌ها CV Joint یا مفصل سرعت ثابت گفته می‌شود.
این مفصل‌ها باید در شرایط مختلف مانند:
- دور زدن
- عبور از دست‌انداز
- شتاب‌گیری
- ترمزگیری
- حرکت در مسیرهای ناهموار
حرکت نرم و کنترل‌شده‌ای داشته باشند.
اگر این قطعات دچار سایش یا آسیب شوند، معمولاً صدا و لرزش از قسمت چرخ‌ها ایجاد می‌شود.
چرا هنگام دور زدن صدای تق‌تق می‌شنویم؟
یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم خرابی مفصل بیرونی پلوس، ایجاد صدای تق‌تق یا کلیک هنگام دور زدن است. این صدا معمولاً زمانی بیشتر شنیده می‌شود که فرمان به مقدار زیادی چرخیده باشد و خودرو هم‌زمان در حال حرکت یا شتاب‌گیری باشد.
برای مثال ممکن است هنگام ورود به یک کوچه باریک یا دور زدن در پارکینگ، صدایی شبیه:
تق‌تق‌تق‌تق
از قسمت جلوی خودرو شنیده شود.
اگر این صدا هنگام دور زدن به یک سمت بیشتر باشد، احتمال خرابی یکی از مفصل‌های پلوس وجود دارد؛ با این حال تشخیص سمت و قطعه معیوب باید با بررسی تخصصی انجام شود.
مهم‌ترین علائم خرابی پلوس
خرابی پلوس همیشه فقط با صدای تق‌تق مشخص نمی‌شود. بسته به اینکه کدام قسمت پلوس آسیب دیده باشد، علائم مختلفی ممکن است ظاهر شوند.
۱. صدای تق‌تق هنگام دور زدن
این علامت یکی از رایج‌ترین نشانه‌های خرابی مفصل بیرونی پلوس است. صدا معمولاً هنگام دور زدن شدید و هم‌زمان شتاب‌گیری بیشتر می‌شود.
۲. لرزش خودرو هنگام شتاب‌گیری
اگر مفصل داخلی پلوس دچار فرسودگی یا آسیب شده باشد، ممکن است هنگام فشار دادن پدال گاز، لرزش در خودرو احساس شود.
این لرزش ممکن است از کف خودرو یا فرمان احساس شود و در هنگام برداشتن پا از روی پدال گاز کاهش پیدا کند.
۳. مشاهده گریس اطراف چرخ
یکی از نشانه‌های مهم خرابی گردگیر پلوس، پخش شدن گریس در اطراف قسمت داخلی رینگ، سیستم تعلیق یا محفظه چرخ است.
گردگیر سالم وظیفه دارد گریس را داخل مفصل نگه دارد و از ورود گردوغبار و آلودگی جلوگیری کند. اگر گردگیر پاره شود، گریس ممکن است به بیرون پاشیده شود و مفصل نیز به‌تدریج دچار فرسایش شود.
۴. صدای ضربه هنگام شروع حرکت
در بعضی خودروها، خرابی مفصل یا بخش‌های مرتبط با انتقال نیرو می‌تواند هنگام شروع حرکت یا تغییر وضعیت گاز باعث ایجاد تقه شود.
البته صدای تقه همیشه به معنی خرابی پلوس نیست و قطعات دیگری مانند دسته‌موتور، سیستم تعلیق یا اجزای انتقال قدرت نیز می‌توانند چنین صدایی ایجاد کنند.
۵. لرزش در سرعت یا شتاب‌گیری
اگر پلوس یا مفصل آن دچار مشکل شده باشد، ممکن است هنگام شتاب‌گیری لرزش ایجاد شود. این حالت به‌خصوص در خرابی مفصل داخلی بیشتر دیده می‌شود.
جدول علائم خرابی پلوس
| علامت | احتمال وجود مشکل | توضیح |
|---|---|---|
| تق‌تق هنگام دور زدن | زیاد | می‌تواند نشانه خرابی مفصل بیرونی باشد |
| لرزش هنگام شتاب‌گیری | متوسط تا زیاد | احتمال خرابی مفصل داخلی یا پلوس |
| پاشیدن گریس اطراف چرخ | زیاد | معمولاً به پارگی گردگیر مربوط است |
| تقه هنگام شروع حرکت | متوسط | پلوس یا سایر اجزای انتقال قدرت باید بررسی شوند |
| صدای کلیک در دور زدن شدید | زیاد | از علائم رایج مفصل CV فرسوده |
| لرزش مداوم در سرعت | نیازمند بررسی | ممکن است از پلوس، چرخ، لاستیک یا سیستم تعلیق باشد |
تفاوت خرابی پلوس داخلی و خارجی
پلوس معمولاً دارای مفصل داخلی و خارجی است و خرابی هرکدام می‌تواند علائم متفاوتی داشته باشد.
خرابی مفصل خارجی پلوس
مفصل خارجی به چرخ نزدیک‌تر است و باید هنگام فرمان دادن زاویه زیادی را تحمل کند. به همین دلیل، صدای کلیک یا تق‌تق هنگام دور زدن یکی از نشانه‌های مهم خرابی این قسمت محسوب می‌شود.
خرابی مفصل داخلی پلوس
مفصل داخلی در نزدیکی گیربکس قرار دارد و بیشتر با حرکت عمودی سیستم تعلیق و انتقال نیرو درگیر است.
یکی از علائم رایج خرابی این قسمت، لرزش یا شِدِر هنگام شتاب‌گیری است.
بنابراین، نوع صدا و شرایطی که صدا یا لرزش در آن ایجاد می‌شود، اطلاعات مهمی برای تشخیص اولیه در اختیار تعمیرکار قرار می‌دهد.
پارگی گردگیر پلوس چه ارتباطی با خرابی پلوس دارد؟
گردگیر پلوس یک قطعه لاستیکی انعطاف‌پذیر است که اطراف مفصل CV قرار می‌گیرد.
وظیفه اصلی آن:
- نگه داشتن گریس داخل مفصل
- جلوگیری از ورود گردوغبار
- جلوگیری از ورود آب و آلودگی
- محافظت از قطعات داخلی مفصل
است.
اگر گردگیر ترک بخورد یا پاره شود، گریس از داخل آن خارج می‌شود و آلودگی نیز می‌تواند وارد مفصل شود. ادامه رانندگی در چنین شرایطی ممکن است باعث فرسایش سریع‌تر مفصل و ایجاد صدای تق‌تق شود.
به همین دلیل، پارگی گردگیر پلوس لزوماً به معنی خراب شدن کامل پلوس نیست؛ اگر زود تشخیص داده شود، تعمیر آن می‌تواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند.
آیا صدای هنگام دور زدن همیشه از پلوس است؟
خیر. صدای اضافی هنگام دور زدن می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد.
برخی از قطعاتی که ممکن است باعث ایجاد صدا شوند عبارت‌اند از:
- سیبک فرمان
- میل‌فرمان
- بلبرینگ چرخ
- قطعات سیستم تعلیق
- طبق
- بوش‌ها
- کمک‌فنر
- لاستیک و رینگ
- دیفرانسیل
- مفصل‌های انتقال قدرت
برای مثال، خرابی سیبک فرمان نیز می‌تواند با صدای تقه یا ضربه هنگام چرخاندن فرمان همراه باشد.
بنابراین بهتر است تنها بر اساس شنیدن صدای تق‌تق، اقدام به تعویض پلوس نکنید و ابتدا علت دقیق صدا مشخص شود.
چگونه خرابی پلوس را تشخیص دهیم؟
تشخیص اولیه را می‌توان با توجه به شرایط ایجاد صدا انجام داد.
اگر صدا:
هنگام دور زدن شدید + همراه با شتاب‌گیری ایجاد شود، احتمال خرابی مفصل بیرونی پلوس مطرح می‌شود.
اگر:
هنگام شتاب‌گیری لرزش ایجاد شود، باید مفصل داخلی پلوس نیز بررسی شود.
اگر:
گریس اطراف چرخ مشاهده شود، بررسی گردگیر پلوس اهمیت زیادی دارد.
تعمیرکار معمولاً علاوه بر بررسی ظاهری، وضعیت گردگیر، گریس، لقی مفصل، شفت پلوس و سایر اجزای سیستم انتقال قدرت و تعلیق را بررسی می‌کند.
آیا می‌توان با پلوس خراب رانندگی کرد؟
ادامه رانندگی با علائم مشخص خرابی پلوس توصیه نمی‌شود، به‌خصوص اگر صدا شدید شده باشد یا خودرو هنگام شتاب‌گیری لرزش قابل توجه داشته باشد.
خرابی شدید پلوس می‌تواند انتقال نیرو به چرخ را مختل کند و در شرایط خاص باعث از کار افتادن انتقال نیرو شود. بنابراین اگر صدای تق‌تق به‌تدریج بیشتر شده، لرزش ایجاد شده یا گریس زیادی اطراف پلوس مشاهده می‌شود، بهتر است خودرو در اولین فرصت بررسی شود.
اگر خودرو در مسیر دچار خرابی شدید شد و امکان ادامه حرکت ایمن وجود نداشت، استفاده از خدمات امداد خودرو تبریز می‌تواند برای انتقال خودرو به تعمیرگاه مناسب باشد.
چه عواملی باعث خرابی پلوس می‌شوند؟
خرابی پلوس معمولاً به یک عامل محدود نیست.
۱. پارگی گردگیر
یکی از مهم‌ترین عوامل، آسیب دیدن گردگیر است. خروج گریس و ورود آلودگی می‌تواند فرسایش مفصل را افزایش دهد.
۲. رانندگی در مسیرهای نامناسب
دست‌اندازهای شدید، چاله‌ها و ضربه‌های سنگین می‌توانند فشار زیادی به سیستم انتقال قدرت و تعلیق وارد کنند.
۳. شتاب‌گیری شدید در هنگام دور زدن
اعمال فشار زیاد به خودرو در حالی که فرمان به‌شدت چرخیده است، می‌تواند فشار بیشتری بر مفصل CV وارد کند.
۴. فرسودگی طبیعی
پلوس نیز مانند سایر قطعات مکانیکی خودرو، با گذشت زمان و افزایش کارکرد می‌تواند دچار فرسودگی شود.
۵. نصب نامناسب یا استفاده از قطعه بی‌کیفیت
کیفیت قطعه و نصب صحیح آن نیز اهمیت دارد. استفاده از قطعات نامناسب ممکن است عمر مفید مجموعه انتقال قدرت را کاهش دهد.
هنگام شنیدن صدای تق‌تق چه کاری انجام دهیم؟
اگر صدای تق‌تق هنگام دور زدن تازه ایجاد شده، بهتر است ابتدا شدت و شرایط ایجاد آن را بررسی کنید.
به موارد زیر توجه کنید:
- صدا فقط هنگام دور زدن ایجاد می‌شود؟
- هنگام دور زدن به راست بیشتر است یا چپ؟
- با شتاب‌گیری صدا بیشتر می‌شود؟
- هنگام حرکت مستقیم نیز صدا وجود دارد؟
- آیا خودرو هنگام شتاب‌گیری می‌لرزد؟
- آیا اطراف پلوس گریس مشاهده می‌شود؟
- آیا اخیراً خودرو با چاله یا دست‌انداز شدید برخورد داشته است؟
این اطلاعات می‌تواند به تعمیرکار در پیدا کردن علت اصلی کمک کند.
آیا خرابی پلوس روی عملکرد خودرو تأثیر می‌گذارد؟
بله. پلوس بخشی از مسیر انتقال نیرو از گیربکس به چرخ‌های محرک است. بنابراین مشکل در این مجموعه می‌تواند علاوه بر ایجاد صدا، روی کیفیت انتقال نیرو نیز اثر بگذارد.
در بعضی موارد، راننده ابتدا فقط یک صدای خفیف می‌شنود، اما با افزایش فرسودگی ممکن است لرزش و مشکلات انتقال نیرو نیز ظاهر شوند. به همین دلیل بررسی زودهنگام می‌تواند از تشدید مشکل جلوگیری کند.
ارتباط خرابی پلوس با سایر مشکلات خودرو
هر صدای غیرعادی در خودرو باید در کنار سایر علائم بررسی شود. برای مثال، اگر خودرو علاوه بر صدا هنگام دور زدن، در زمان شتاب‌گیری نیز لرزش دارد، بررسی سیستم انتقال قدرت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
از طرف دیگر، مشکلات موتور نیز ممکن است باعث لرزش و عملکرد نامنظم خودرو شوند. برای مثال، خرابی برخی سنسورها از جمله سنسور اکسیژن و سنسور دور موتور می‌تواند با علائمی مانند بد کار کردن موتور، بد استارت خوردن، میس‌فایر یا کاهش عملکرد همراه باشد.
برای آشنایی بیشتر با این موضوع می‌توانید مقاله خطاهای رایج سنسور اکسیژن و سنسور دور موتور را نیز مطالعه کنید.
همچنین اگر مشکل شما بیشتر به سیستم برق خودرو مربوط است، مقاله علت پرپر زدن یا سوختن مداوم لامپ‌ها می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره علل نوسان برق، مشکلات سیستم شارژ و خرابی‌های مرتبط با چراغ‌ها ارائه دهد.
اگر خودرو در چنین شرایطی در مسیر متوقف شده یا ادامه حرکت آن ایمن نیست، بهتر است به جای ادامه رانندگی، از خدمات امدادی استفاده شود.
جمع‌بندی؛ علت صدای اضافی هنگام دور زدن چیست؟
علت صدای اضافی هنگام دور زدن در بسیاری از موارد می‌تواند به خرابی مفصل پلوس، مخصوصاً مفصل خارجی CV، مربوط باشد. صدای تق‌تق یا کلیک که هنگام دور زدن شدید و شتاب‌گیری بیشتر می‌شود، یکی از نشانه‌های شناخته‌شده این مشکل است.
با این حال، هر صدایی هنگام دور زدن الزاماً از پلوس نیست و قطعاتی مانند سیبک، بلبرینگ، سیستم تعلیق یا سایر اجزای انتقال قدرت نیز باید بررسی شوند.
همچنین پارگی گردگیر پلوس اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خروج گریس و ورود آلودگی می‌تواند به فرسایش مفصل منجر شود. بنابراین اگر گردگیر آسیب دیده یا صدای غیرعادی به‌تازگی شروع شده است، بررسی سریع می‌تواند از گسترش آسیب جلوگیری کند.
بازتاب: لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن؛ علت‌ها و روش تشخیص
بازتاب: علت سفت شدن کلاچ و بوی دیسک و صفحه | علائم خرابی